Αποκατάσταση Ι.Ν.Αγ.Δημητρίου

Αποκατάσταση Ι.Ν.Αγ.Δημητρίου

Αντικείμενο της μελέτης αποτελεί η αποκατάσταση του βυζαντινού ναού του Αγίου Δημητρίου στη θέση Μπάδα Αχαΐας. Ο υπό μελέτη ναός παλαιότερα αποτελούσε το καθολικό μοναστηριού στοιχεία του οποίου δεν διατηρούνται. Εντός του μοναστηρίου βρισκόταν το διαμορφωμένο πλάτωμα νότια και δυτικά του ναού καθώς διακρίνονται λίθινα τμήματα του ανατολικού του ορίου. Ο ναός σήμερα ανήκει διοικητικά στην Μονή Μαρίτσας που βρίσκεται δίπλα στον οικισμό Πηγάδια Αχαΐας και της οποίας αποτελεί μετόχι. Ανήκει στο τύπο του τρίκογχου ελευθέρου σταυρού με τρούλο. Σύμφωνα με το διατηρούμενο τμήμα της τοιχοποιίας της αρχικής φάσης, στην οποία είναι ορατός ο κεραμοπλαστικός διάκοσμος, ο ναός μπορεί να αναχθεί στον 12ο αιώνα Στον κυρίως ναό έγινε μεταγενέστερη προσθήκη νάρθηκα στην δυτική του πλευρά. Στο μνημείο έγιναν αρκετές επεμβάσεις τόσο στην αρχική του μορφή όσο και στην μεταγενέστερη. Οι κεραίες του σταυρού ήταν αρχικά ημικυκλικές. Στο ιερό συναντάμε τρίπλευρη αψίδα και ο τρούλος είναι οκταγωνικός, απλός με ανοίγματα μόνο στις τέσσερις βασικές πλευρές. Στο μνημείο διακρίνονται τέσσερις  βασικές φάσεις. Η αρχική κατασκευή, μια πρώτη εκτεταμένη επισκευαστική, μια νέα οικοδομική (προσθήκη) και μια δεύτερη επισκευαστική. Εντοπίζονται  και αρκετές ενισχυτικές επεμβάσεις μικρότερης κλίμακας. Σύμφωνα με επιγραφή που βρίσκεται στο τοξωτό υπέρθυρο του διαμορφωμένου ανοίγματος μεταξύ νάρθηκα και κυρίως ναού το 1750 έγινε εκτεταμένη επέμβαση στο μνημείο κατά την οποία «σκεπάστηκε» τμήμα που είχε καταπέσει και πιθανώς αγιογραφήθηκε ο ναός συνολικά από τον τοπικό αγιογράφο Ανδρέα Αναγνώστου. Μετά τον σεισμό του 2008 κατέρρευσε πάλι ο θόλος του νάρθηκα. Έγιναν οι απαραίτητες σωστικές επεμβάσεις και στεγάστηκε ο χώρος προσωρινά. Ο ναός είναι από τα σημαντικότερα δείγματα της μεσοβυζαντινής ναοδομίας της Αχαΐας και ανήκει στην λεγόμενη Ελλαδική Σχολή καθώς παρουσιάζει στοιχεία όπως είναι οι μικρές γενικές διαστάσεις, η πλινθοπερίκλειστη τοιχοδομία, ο κεραμοπλαστικός διάκοσμος με τη χρήση ψευδοκουφικών στοιχείων και η τρίπλευρη αψίδα του ιερού. Ο αρχικός ναός ήταν μονόχωρος τρουλλαίος σχήματος ελευθέρου σταυρού και ανήκε στην κατηγορία των τρίκογχων ναών. Υπάρχουν αρκετά αντίστοιχα παραδείγματα τρίκογχων ναών ελευθέρου σταυρού στον ελλαδικό χώρο που τα συναντάμε τόσο στην Αχαΐα όσο και στην υπόλοιπη περιοχή του ελλαδικού χώρου. Οι ναοί αυτοί χαρακτηρίζονται από μικρές διαστάσεις, ο νάρθηκας αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη και η κατασκευή τους καθώς και τα μορφολογικά τους στοιχεία ποικίλουν. Οι περισσότεροι είναι προγενέστεροι του Αγίου Δημητρίου, ανήκουν στον 11ο αιώνα και έχουν κυλινδρικό τύμπανο στον τρούλου. Σύμφωνα με τον Χ.Μπούρα ο ναός αποτελεί αυτοσχεδιασμό του αρχιμάστορα χωρίς να είναι σχεδιασμένος εξαρχής σε αντίθεση με τα γνωστά μνημεία της εποχής. Στην παραπάνω άποψη συνηγορούν τόσο οι ατέλειες από κατασκευαστικής άποψης καθώς και το γεγονός ότι πολλοί ναοί έξω από τα αστικά κέντρα στον Ελλαδικό χώρο δανείζονται στοιχεία από την εκλεπτυσμένη βυζαντινή αρχιτεκτονική χωρίς να διαθέτουν ούτε την οικονομική επιφάνεια αλλά ούτε και την ανάλογη κατασκευαστική δυνατότητα. Παρόλα αυτά ο ναός του Αγίου Δημητρίου στον Μπάδα ασκεί και σήμερα ιδιαίτερη γοητεία αν και η αλλοιωμένη εικόνα του μνημείου δεν κάνει εύκολα ορατές τις αρετές του αρχικού του σχεδιασμού που τον καθιστούν ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της Αχαΐας. Στόχος της επέμβασης είναι η αποκατάσταση του ναού με την αντιμετώπιση των ζητημάτων στατικής επάρκειας, φθορών και αισθητικών αλλοιώσεων (στατική επάρκεια και εξυγίανση της κατασκευής, ανάδειξη των φάσεων της κατασκευής του κτιρίου, αποκατάσταση και ανάδειξη των όψεων και του μορφολογικού του διακόσμου).


Κύριος του Έργου : Εφορεία Αρχαιοτήτων Αχαΐας
Τοποθεσία : Περιοχή Μπάδα Αχαΐας
Μελέτη : 2015
Αρχιτεκτονική μελέτη : Μανώλης Βότσης, Φίλιππος Γεροντάκης, Δήμητρα Μπουγά, Αντώνης Κρασάς
×